به گزارش همشهری آنلاین، در میزگرد تلویزیون همشهری با حضور ناصر نبیپور، رئیس زنجیره تخممرغ استان قزوین و پیشکسوت صنعت مرغداری، علیرضا عباسی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، ابعاد مختلف مشکلات مرغداران و بازار تخممرغ بررسی شد و دو طرف ضمن بیان دیدگاههای خود، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای حمایتی تأکید کردند.
حذف ارز ترجیحی؛ آغاز مشکلات تولید
ناصر نبیپور در ابتدای این میزگرد با اشاره به آثار حذف ارز ترجیحی بر صنعت مرغ تخمگذار گفت: زمانی که ارز ترجیحی حذف شد، قیمت نهادههای دامی به شکل بیسابقهای افزایش یافت. پیش از اجرای این سیاست، سویا در سامانه بازارگاه با قیمت حدود ۲۲ هزار تومان عرضه میشد، اما پس از آزادسازی قیمتها، نرخ آن تا بیش از ۱۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد و حتی تولیدکنندگان در مقاطعی مجبور شدند سویا را با قیمت ۱۳۵ هزار تومان خریداری کنند.
او افزود: هرچند در هفتههای اخیر قیمت سویا کاهش یافته و به حدود ۷۰ هزار تومان رسیده است، اما این کاهش تأثیری بر هزینه تولید امروز مرغداران ندارد، زیرا نهاده مورد نیاز گلههای فعلی ماهها قبل با قیمتهای بسیار بالاتر خریداری شده است.
نبیپور ادامه داد: افزایش قیمت تنها به سویا محدود نماند و ذرت نیز بیش از چهار برابر شد. در کنار آن، هزینه خوراک آماده، حملونقل، دستمزد کارگران و سایر هزینههای تولید نیز رشد چشمگیری داشت؛ بهگونهای که قیمت خوراک مرغ تخمگذار که پیش از آزادسازی ارز حدود ۱۵ هزار تومان بود، اکنون به بیش از ۷۵ هزار تومان رسیده است.
افزایش هزینه تولید و کاهش قدرت خرید مردم
رئیس زنجیره تخممرغ استان قزوین با بیان اینکه افزایش هزینههای تولید با رشد درآمد مردم همراه نبود، گفت: زمانی که نهادهها چند برابر گران میشود، باید قدرت خرید مردم نیز متناسب با آن افزایش پیدا کند؛ در غیر این صورت مصرف کاهش مییابد و تولیدکننده ناچار میشود محصول خود را پایینتر از قیمت واقعی بفروشد.
او افزود: در ماههای گذشته، مرغداران ناچار بودند تخممرغ را با قیمتهایی عرضه کنند که حتی هزینه تمامشده تولید را نیز پوشش نمیداد؛ درحالیکه قیمت فروش در مقاطعی حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان بود، هزینههای تولید بهمراتب بیشتر شده بود و همین موضوع زیان سنگینی را به تولیدکنندگان تحمیل کرد.
نبیپور تأکید کرد: در چنین شرایطی، تولیدکننده نه از محل فروش محصول سودی به دست میآورد و نه توان تأمین سرمایه لازم برای ادامه فعالیت را دارد و در عمل از سرمایه شخصی خود برای ادامه تولید هزینه میکند.
مجلس: درباره تأمین نقدینگی هشدار داده بودیم
در ادامه میزگرد، علیرضا عباسی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به فلسفه پرداخت ارز ترجیحی گفت: هدف از این سیاست آن بود که کالاهای اساسی با قیمت مناسب به دست مردم برسد؛ اما دولت به این جمعبندی رسید که در زنجیره واردات و توزیع نهادهها انحراف وجود دارد و به همین دلیل تصمیم گرفت ارز ترجیحی را حذف و یارانه را به مصرفکننده منتقل کند.
او افزود: کمیسیون کشاورزی مجلس از همان زمان هشدار داده بود که با حذف ارز ترجیحی، سرمایه در گردش تولیدکنندگان بهشدت کاهش خواهد یافت و اگر منابع مالی لازم تأمین نشود، صنعت طیور با مشکل مواجه میشود.
نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس ادامه داد: مجلس پیگیر اختصاص ۷۰ هزار میلیارد تومان منابع برای تقویت سرمایه بانک کشاورزی بود تا این بانک بتواند تسهیلات مورد نیاز دامداران و مرغداران را پرداخت کند، اما از این رقم تنها بخش محدودی محقق شد و به همین دلیل، مشکل نقدینگی تولیدکنندگان همچنان پابرجا ماند.
به گفته عباسی، یکی از دلایل مطرح شدن استیضاح وزیر جهاد کشاورزی در سال گذشته نیز همین عمل نشدن به تعهدات دولت در حمایت از تولیدکنندگان بوده است.
تولیدکنندگان و وعدههایی که عملی نشد
نبیپور در ادامه سخنان عباسی تأکید کرد: هنگام حذف ارز ترجیحی، قرار بود بانکها سرمایه در گردش مورد نیاز مرغداران را تأمین کنند، اما این وعده هرگز عملی نشد.
او گفت: تولیدکنندگان امروز با کمبود شدید نقدینگی روبهرو هستند و بانکها نیز حمایت مؤثری از آنها نمیکنند. برخی سازوکارهای تأمین مالی که از سوی بانکها طراحی شده، در عمل هزینه تأمین سرمایه را برای مرغداران افزایش داده و بخش دیگری از سود تولید را از بین برده است.
رئیس زنجیره تخممرغ استان قزوین همچنین با اشاره به تأخیر در پرداخت مطالبات تولیدکنندگان گفت: برخی مرغداران پس از تحویل تخممرغ به شبکه تنظیم بازار، ماهها در انتظار دریافت مطالبات خود ماندهاند؛ درحالیکه تولید تخممرغ فعالیتی نیست که امکان نگهداری طولانی محصول یا توقف تولید در آن وجود داشته باشد. به گفته او، همین تأخیرها فشار مالی مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.
کاهش خرید کالاهای اساسی با انحراف کالابرگ
نبیپور در ادامه، یکی از دلایل رکود بازار تخممرغ را کاهش قدرت خرید خانوارها دانست و گفت: حذف ارز ترجیحی زمانی میتوانست به نتیجه برسد که همزمان قدرت خرید مردم نیز افزایش پیدا میکرد. وقتی درآمد خانوارها متناسب با رشد هزینههای تولید افزایش نیابد، مصرف کاهش پیدا میکند و درنهایت تولیدکننده ناچار میشود محصول خود را با قیمتی پایینتر از هزینه تمامشده عرضه کند.
او افزود: در زمان طراحی طرح کالابرگ قرار بود تخممرغ و سایر کالاهای اساسی بهصورت مشخص در سبد خرید خانوار قرار بگیرند تا هم مصرفکننده آسیب نبیند و هم تقاضا برای تولید داخلی حفظ شود، اما در عمل چنین اتفاقی نیفتاد و اعتبار کالابرگ صرف خرید انواع کالاها شد.
عباسی نیز در پاسخ گفت: مجلس این موضوع را از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیگیری کرده و معتقد است کالاهایی که پیشتر از ارز ترجیحی استفاده میکردند، باید سهم مشخصی در طرح کالابرگ داشته باشند تا چرخه تولید این محصولات دچار اختلال نشود. او افزود که این موضوع در جلسات مشترک با وزیر تعاون نیز مطرح شده و همچنان در حال پیگیری است.
آسیب صنعت مرغداری از توسعه بدون برنامه
پس از بحث درباره قدرت خرید، نبیپور به موضوع دیگری پرداخت که از نگاه او یکی از ریشههای مشکلات صنعت مرغ تخمگذار است؛ صدور گسترده مجوزهای جدید.
او گفت: در سالهای اخیر تعداد زیادی پروانه احداث مرغداری صادر شده، درحالیکه ظرفیت تولید کشور بیش از نیاز بازار بوده است. به گفته او، مشخص نیست نهاده مورد نیاز این واحدها چگونه باید تأمین شود و بازار چه ظرفیتی برای جذب این میزان تولید دارد.
رئیس زنجیره تخممرغ استان قزوین تأکید کرد: در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، تولید بر اساس نیاز بازار مدیریت میشود و اجازه داده نمیشود ظرفیت تولید فاصله زیادی با میزان مصرف پیدا کند، اما در ایران توسعه واحدهای تولیدی بدون توجه به کشش بازار ادامه یافته است.
او افزود: نتیجه این سیاست، ورود واحدهای جدید و در مقابل، تضعیف واحدهای کوچک و قدیمی بوده است؛ واحدهایی که توان تحمل زیانهای طولانی را ندارند و بهتدریج از چرخه تولید خارج میشوند.
مرغدار از جیبش هزینه میکند
نبیپور در ادامه با اشاره به وضعیت بازار در ماههای گذشته گفت: تولیدکنندگان تا همین چند هفته قبل، تخممرغ را با قیمتهایی عرضه میکردند که فاصله زیادی با هزینه واقعی تولید داشت.
او افزود: در برخی مقاطع، مرغداران هر کیلو تخممرغ را حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان فروختند، درحالیکه هزینه تولید بهمراتب بیشتر بود و زیان سنگینی به آنها تحمیل میشد.
به گفته او، این شرایط موجب شد بسیاری از مرغداران برای جلوگیری از افزایش زیان، بخشی از گلههای خود را حذف کنند یا مرغهای تخمگذار را زودتر از موعد راهی کشتارگاه کنند؛ تصمیمی که آثار آن در ماههای آینده نمایان خواهد شد.
اختلاف بر سر قیمت واقعی تخممرغ
در ادامه میزگرد، بحث به قیمت خرید تخممرغ از مرغداران کشیده شد. نبیپور با رد برخی ارقام مطرحشده درباره قیمت بازار گفت: قیمت خرید از مرغدار در روز برگزاری برنامه حدود ۲۱۰ هزار تومان بوده و هنوز تا نقطهای که بتواند هزینههای تولید را جبران کند فاصله دارد.
او افزود: حتی اگر قیمت به حدود ۲۶۰ هزار تومان نیز برسد، سود تولیدکننده بسیار ناچیز خواهد بود، زیرا بخش عمده سرمایه مرغداران طی ماههای گذشته از بین رفته است.
در ادامه، عباسی تأکید کرد که دولت قیمت مصرفکننده را بهعنوان سقف قیمت تعیین میکند و قیمت بازار ممکن است پایینتر از آن باشد، اما نبیپور معتقد بود مشکل اصلی این است که هنگام افت قیمت، هیچ سازوکار مؤثری برای حمایت از تولیدکننده وجود ندارد.
او گفت: زمانی که قیمت افزایش پیدا میکند، دستگاههای نظارتی وارد عمل میشوند، اما وقتی تولیدکننده مجبور است محصول خود را پایینتر از قیمت تمامشده بفروشد، حمایت مؤثری از او صورت نمیگیرد و تمام زیان بر دوش تولیدکننده باقی میماند.
مجلس خواستار ارائه مستندات شد
در ادامه گفتوگو، عباسی اعلام کرد: بسیاری از موضوعات مطرحشده از سوی تولیدکنندگان، پیشازاین نیز بهصورت شفاهی به کمیسیون کشاورزی مجلس منتقل شده است، اما برای پیگیری مؤثر، نیاز به مستندات وجود دارد.
او گفت: قرار است در نشست با معاون امور دام وزارت جهاد کشاورزی، موضوع نقدینگی، قیمتگذاری، محدودیتهای اعمالشده برای مرغداران و سایر مشکلات این بخش بررسی شود و از فعالان صنعت نیز خواست مستندات خود را در اختیار کمیسیون قرار دهند تا امکان پیگیری دقیقتر فراهم شود.
نبیپور نیز تأکید کرد: گزارشهایی که به مدیران ارشد ارائه میشود، با واقعیتهای میدانی فاصله دارد و خواستار آن شد که نمایندگان مجلس در جلسات خود از تولیدکنندگان نیز دعوت کنند تا مسائل این بخش بهصورت مستقیم مطرح شود.
انتقاد از محدودیتهای اعمالشده برای مرغهای تخمگذار
در بخش دیگری از میزگرد، نبیپور به مقررات مربوط به نگهداری مرغهای تخمگذار پرداخت و گفت: برخی تصمیمها بدون توجه به شرایط واقعی تولید اتخاذ میشود و هزینههای تازهای را به مرغداران تحمیل میکند.
او با انتقاد از ضوابط تعیینشده برای سن نگهداری مرغهای تخمگذار افزود: درحالیکه در بسیاری از کشورها با استفاده از مدیریت علمی، دوره بهرهوری مرغها افزایش یافته است، در ایران محدودیتهایی اعمال میشود که مرغداران را ناچار میکند بخشی از گله را زودتر از موعد از چرخه تولید خارج کنند.
به گفته او، چنین تصمیمهایی در شرایطی که تولیدکنندگان با کمبود نقدینگی و افزایش هزینهها دستوپنجه نرم میکنند، فشار مضاعفی بر صنعت وارد میکند و درنهایت به کاهش تولید منجر میشود.
عباسی در پاسخ گفت: این موضوع در کمیسیون کشاورزی مجلس بررسی خواهد شد و اگر مقررات موجود نیازمند اصلاح باشد، از طریق وزارت جهاد کشاورزی پیگیری میشود. او از تولیدکنندگان خواست مستندات و پیشنهادهای خود را برای بررسی دقیقتر در اختیار کمیسیون قرار دهند.
استفاده نادرست از ظرفیت صادرات
در ادامه گفتوگو، موضوع صادرات تخممرغ مطرح شد. نبیپور با اشاره به ظرفیت بالای تولید کشور گفت: صادرات میتواند به متعادل شدن بازار داخلی کمک کند، اما در عمل همه تولیدکنندگان امکان حضور در بازارهای خارجی را ندارند.
او افزود: به اعتقاد فعالان این صنعت، مجوزهای صادرات در اختیار تعداد محدودی از شرکتها قرار گرفته و این مسئله موجب شده بسیاری از تولیدکنندگان نتوانند مستقیماً در بازارهای صادراتی فعالیت کنند.
به گفته او، اگر سازوکار صادرات شفافتر و رقابتیتر شود، علاوه بر ایجاد درآمد ارزی، بخشی از مازاد تولید نیز جذب بازارهای خارجی خواهد شد و فشار بر بازار داخلی کاهش مییابد.
عباسی در واکنش به این موضوع تأکید کرد که هرگونه محدودیت یا انحصار احتمالی در حوزه صادرات باید بررسی شود و در صورت وجود اشکال، مجلس آن را از دستگاههای مسئول پیگیری خواهد کرد.
حذف گلههای تخمگذار؛ هشداری برای ماههای آینده
در ادامه، نبیپور بار دیگر به پیامدهای زیان تولیدکنندگان اشاره کرد و گفت: زمانی که مرغدار برای مدت طولانی محصول خود را پایینتر از قیمت تمامشده میفروشد، ناچار است بخشی از گله خود را حذف کند یا جوجهریزی را کاهش دهد.
او افزود: این تصمیمها اثر فوری بر بازار ندارد، اما چند ماه بعد خود را به شکل کاهش تولید نشان میدهد. به گفته او، بخشی از مرغهای تخمگذار در ماههای گذشته به دلیل ادامه زیاندهی از چرخه تولید خارج شدهاند و همین مسئله میتواند تعادل بازار را در نیمه دوم سال بر هم بزند.
نبیپور تأکید کرد: افزایش قیمتهای اخیر نباید این تصور را ایجاد کند که تولیدکنندگان به سود رسیدهاند، زیرا بخش عمده این افزایش تنها بخشی از زیانهای ماههای گذشته را جبران کرده و هنوز بسیاری از واحدهای تولیدی ازنظر مالی در وضعیت مناسبی قرار ندارند.
هشدار نسبت به بازار پاییز
در بخش پایانی میزگرد، نبیپور نسبت به آینده بازار تخممرغ هشدار داد و گفت: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و مشکلات نقدینگی، تأمین نهاده و حمایت از تولیدکنندگان برطرف نشود، بازار در ماههای آینده با کاهش عرضه روبهرو خواهد شد.
او افزود: حذف بخشی از گلههای تخمگذار، کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری و ادامه مشکلات مالی، عواملی هستند که میتوانند زمینه افزایش قیمت تخممرغ در پاییز را فراهم کنند.
عباسی نیز با تأکید بر ضرورت حفظ تولید داخلی گفت: امنیت غذایی کشور وابسته به استمرار تولید است و به همین دلیل مجلس تلاش میکند با اصلاح برخی سیاستها و پیگیری تأمین منابع مالی، از بروز مشکلات بیشتر در این بخش جلوگیری کند. او ابراز امیدواری کرد با همکاری دولت و تشکلهای تولیدی، راهکارهایی برای کاهش مشکلات موجود تدوین شود.
نظر شما